Rregullorja CBAM: Rregullorja (BE) 2023/956, Omnibusi i 2025-ës dhe aktet që zbatohen nga 2026

CBAM zbaton në kufi të njëjtin parim si Sistemi i BE-së për tregtimin e emetimeve (EU ETS). Një prodhues çeliku ose çimentoje në BE i paguan emetimet e veta duke dorëzuar leje të EU ETS. Importuesi në BE që sjell të njëjtat mallra paguan për emetimet e integruara në to duke dorëzuar certifikata CBAM, me çmim që del nga ankandet e EU ETS. Prodhuesit në BE po i humbasin gradualisht lejet falas të emetimit në sektorët CBAM, dhe pagesa CBAM rritet në të njëjtin ritëm. Faktori CBAM bie nga 97.5% në 2026 në 0% në 2034 (shihni vlerat referuese CBAM).

Detyrimi bie mbi importuesin, përmes deklaruesit të autorizuar CBAM, d.m.th. importuesit në BE (ose përfaqësuesit të tij doganor) që ka leje të deklarojë. Prodhuesi jashtë BE-së nuk ka detyrim ligjor të drejtpërdrejtë. Megjithatë, rregullorja i bën të dhënat e tij vendimtare. Deklaruesi mund të përdorë emetime reale vetëm nëse operatori i instalimit (në gjuhën e CBAM: prodhuesi që drejton fabrikën ku prodhohet malli) i ka llogaritur me metodat e rregullores dhe i ka verifikuar te një verifikues i akredituar. Përndryshe deklaruesi përdor vlerat standarde (default) që publikon Komisioni Evropian.

Shtojca I i rendit mallrat sipas kodit CN, d.m.th. kodit tarifor doganor të BE-së. Listën e plotë, sektor për sektor, e gjeni në faqen tonë për kodet CN të CBAM.

Rregullorja (BE) 2025/2083 e 8 tetorit 2025 ka për qëllim, siç thotë titulli i saj, thjeshtimin dhe forcimin e mekanizmit. U botua më 17 tetor 2025 dhe hyri në fuqi më 20 tetor 2025. Ndryshimet kryesore janë këto:

• Pragu prej 50 tonësh. Zëvendëson përjashtimin e vjetër për dërgesat me vlerë të papërfillshme, deri në EUR 150, me një prag të vetëm sipas peshës për çdo importues dhe vit (neni 2a dhe Shtojca VII). Pragu është vendosur që të paktën 99% e emetimeve të integruara të mbeten nën CBAM. Në vlerësimin e shtatorit 2026, Komisioni gjeti se pragu përjashtonte 0.87% të tyre.
• Deklaruesit. Rregulla më të qarta për përfaqësuesit doganorë indirektë. Deklaruesi tani mund t’ia besojë deklaratën CBAM një pale të tretë të themeluar në një shtet anëtar, që ka numër EORI. Përgjegjësia mbetet te deklaruesi.
• Afatet. Deklarata dhe dorëzimi i certifikatave bëhen deri më 30 shtator të vitit pas importit. Shitja e certifikatave nis më 1 shkurt 2027.
• Çmimet për 2026. Certifikatat për importet e 2026-ës kanë si çmim mesataren e ankandeve të EU ETS në tremujorin kur është bërë importi. Nga 2027 çmimi llogaritet çdo javë (neni 21).
• Mbulimi tremujor. Në fund të çdo tremujori, deklaruesi duhet të ketë në llogari certifikata për një pjesë të emetimeve të integruara. Kjo pjesë u ul nga 80% në 50%, dhe tani llogaritet pasi të merret parasysh rregullimi për lejet falas (neni 22(2)).
• Gjobat. Autoriteti kompetent mund ta ulë gjobën kur mungesa vjen nga informacion i pasaktë i dhënë nga një operator, verifikues ose certifikues i pavarur (neni 26(1a)).

Rregullorja bazë ia lë hollësitë Komisionit. Shumica e akteve për fazën e plotë u miratuan në dhjetor 2025 dhe zbatohen nga 1 janari 2026. Për një prodhues jashtë BE-së, akti më i rëndësishëm është Rregullorja Zbatuese (BE) 2025/2547, që përcakton si llogariten emetimet e integruara në mallra. Ajo vendos kufijtë e sistemit (çfarë përfshihet në llogaritje), metodat e prodhimit, rregullat e monitorimit dhe shabllonin e raportit të emetimeve të operatorit. Vlerat reale duhet t’i ndjekin këto rregulla. Vlerat standarde vijnë nga Rregullorja Zbatuese (BE) 2025/2621, e korrigjuar me Rregulloren Zbatuese (BE) 2026/1740 të 20 korrikut 2026. Për shumicën e mallrave, vlerat standarde kanë një shtesë prej 10% në 2026, 20% në 2027 dhe 30% nga 2028. Për plehrat kimike shtesa është më e ulët. Tabelat për vendet e rajonit janë në faqen tonë për vlerat standarde CBAM.

Lista e plotë, me lidhje, është në tabelën më poshtë.

Importuesi në BE dhe deklaruesi i autorizuar CBAM

• Duhet ta ketë statusin e deklaruesit të autorizuar CBAM para se të importojë mbi 50 tonë në vit, ose të punojë përmes një përfaqësuesi doganor indirekt që e ka këtë status.
• Mban regjistrime për emetimet e integruara sipas Shtojcës V. Nga 2027, në fund të çdo tremujori duhet të ketë certifikata që mbulojnë të paktën 50% të emetimeve të integruara të importuara deri atëherë gjatë vitit.
• Blen certifikata në platformën qendrore të përbashkët nga 1 shkurti 2027, dhe dorëzon deklaratën e certifikatat deri më 30 shtator.

Operatori i një instalimi jashtë BE-së

• Vetë nuk ka asnjë detyrim ligjor. Që deklaruesit e tij të mund të përdorin vlera reale, operatori duhet t’i monitorojë dhe t’i llogarisë emetimet e integruara sipas Rregullores Zbatuese (BE) 2025/2547, t’i raportojë në shabllonin e raportit të emetimeve të operatorit dhe t’i verifikojë te një verifikues i akredituar.
• Nëse dëshiron, mund të regjistrohet në Regjistrin CBAM dhe t’ua japë të dhënat e verifikuara të gjithë deklaruesve njëherësh (shihni Regjistri CBAM). Operatori i regjistruar e ruan raportin e verifikimit dhe dokumentet e llogaritjes për katër vjet pas verifikimit (neni 10(5)).

Verifikuesi i akredituar

• Akreditohet nga një organ kombëtar akreditimi sipas Rregullores së Deleguar (BE) 2025/2551. Zbaton parimet e verifikimit të Shtojcës VI dhe të Rregullores Zbatuese (BE) 2025/2546.
• Lëshon raportin e verifikimit, që shoqëron vlerat reale të përdorura në deklaratë.

• Certifikata që nuk dorëzohen deri më 30 shtator. Për çdo certifikatë që mungon, gjoba është sa gjoba e EU ETS për emetimet e tepërta sipas nenit 16(3) dhe (4) të Direktivës 2003/87/KE, ajo që vlen në vitin e importit: EUR 100 për ton, e rritur sipas indeksit evropian të çmimeve të konsumit. Pagesa e gjobës nuk e shuan detyrimin për t’i dorëzuar certifikatat që mungojnë.
• Import pa autorizim. Kushdo që nuk është deklarues i autorizuar dhe sjell mallra CBAM në BE pa i respektuar rregullat paguan tri deri në pesë herë këtë gjobë për çdo certifikatë të padorëzuar. E njëjta vlen për importuesin që e kalon pragun prej 50 tonësh pa e pasur statusin. Autoriteti mund ta ulë gjobën kur pragu është kaluar me jo më shumë se 10%, ose për importuesit që mbulohen nga rregulli i aplikimit deri më 31 mars 2026.
• Gabime nga palë të treta. Kur mungesa vjen nga informacion i pasaktë i dhënë nga një operator, verifikues ose certifikues i pavarur, autoriteti mund ta ulë gjobën.

Më 17 dhjetor 2025 Komisioni propozoi COM(2025) 989, një ndryshim të ri. Ai do ta zgjeronte CBAM nga 1 janari 2028 te 180 produkte të përpunuara më tej që përmbajnë shumë çelik ose alumin, dhe do t’i forconte rregullat kundër anashkalimit. Këshilli e miratoi qëndrimin e vet më 12 qershor 2026. Parlamenti Evropian miratoi amendamentet e veta më 15 shtator 2026 dhe e ktheu dosjen për negociata ndërinstitucionale. Më 6 nëntor 2026 ky është ende një propozim në negociata, jo ligj. Hollësitë janë në faqen tonë për kodet CN të CBAM.