Emetimet indirekte në CBAM numërohen te çimentoja dhe plehrat, jo te çeliku dhe alumini.
Në CBAM, emetime indirekte quhen emetimet nga prodhimi i energjisë elektrike që konsumon fabrika juaj. Në fazën e plotë të CBAM ato hyjnë në emetimet e integruara (CO₂ që lëshohet gjatë prodhimit të mallit) të çimentos, të plehrave dhe të mineralit të sinterizuar. Për hekurin dhe çelikun, aluminin dhe hidrogjenin numërohen vetëm emetimet direkte. Kodi CN i mallit (kodi tarifor doganor i BE-së, 8 shifra) vendos nëse rrjeti elektrik i vendit tuaj del në koston e certifikatave që paguan blerësi.
Publikuar më 4 nëntor 2026 · Bazuar në udhëzimet e Komisionit të 14 gushtit 2026
Te një ton çimento, i njëjti kWh hyn në çmim. Te një ton çeliku, vetëm raportohet.
Si i ndan CBAM emetimet direkte nga ato indirekte.
Çfarë quhen emetime direkte dhe indirekte në CBAM
Rregullorja CBAM dhe udhëzimet e Komisionit për fazën e plotë përdorin dy terma që të kujtojnë Scope 1 dhe Scope 2. Megjithatë, nuk janë e njëjta gjë:
- Emetimet direkte vijnë nga proceset e prodhimit të mallit. Këtu hyjnë edhe emetimet nga prodhimi i nxehtësisë dhe i ftohjes që përdoren në këto procese, kudo që të jenë prodhuar.
- Emetimet indirekte vijnë nga prodhimi i energjisë elektrike që përdoret në proceset e prodhimit të mallit, kudo që të jetë prodhuar ajo.
Pra, avulli që e blini nga një fabrikë fqinje në inventarin e emetimeve (inventari GHG) raportohet në Scope 2, por në CBAM është emetim direkt. Indirekte është vetëm energjia elektrike. Nëse instalimi juaj (në gjuhën e CBAM: fabrika ose impianti ku prodhohet malli) e prodhon vetë rrymën, lënda djegëse që digjet për të është emetim direkt i instalimit. Prodhimi i energjisë elektrike, megjithatë, trajtohet si proces prodhimi më vete.
Cilat mallra CBAM i përfshijnë emetimet indirekte
Rregullin e vendosin neni 7 i Rregullores (BE) 2023/956 dhe neni 3(2) i Rregullores Zbatuese (BE) 2025/2547 (akti i metodologjisë). Emetimet indirekte përfshihen për mallrat që janë në Aneksin I të Rregullores CBAM dhe që nuk janë në Aneksin II. Aneksi II është lista e mallrave për të cilat numërohen vetëm emetimet direkte.
| Sektori | A hyjnë emetimet indirekte në emetimet e integruara? |
|---|---|
| Çimento | Po, direkte dhe indirekte |
| Plehra | Po, direkte dhe indirekte |
| Hekur dhe çelik | Jo, vetëm direkte. Përjashtim bën minerali i sinterizuar (CN 2601 12 00), ku përfshihen edhe indirektet |
| Alumin | Jo, vetëm direkte |
| Hidrogjen | Jo, vetëm direkte |
| Energjia elektrike e importuar si mall | Vetëm emetimet direkte |
Emetimet indirekte të pararendësve
Emetimet e integruara të një malli kompleks përfshijnë edhe ato të pararendësve të tij, d.m.th. të lëndëve hyrëse që janë vetë mallra CBAM (p.sh. klinkeri për çimenton). Rregulli për emetimet indirekte zbatohet për secilin pararendës veç e veç, sipas statusit të vet:
- Malli kompleks është në Aneksin II, por pararendësi nuk është: emetimet indirekte të pararendësit përfshihen gjithsesi. Rasti më i shpeshtë është minerali i sinterizuar. Emetimet e tij indirekte kalojnë te giza, te çeliku i papërpunuar dhe te produktet e gatshme të çelikut, edhe pse për këto mallra numërohen vetëm emetimet direkte.
- Malli kompleks nuk është në Aneksin II, por pararendësi është: emetimet indirekte të pararendësit lihen jashtë. Për amoniakun numërohen emetimet indirekte, por jo emetimet indirekte të hidrogjenit nga i cili prodhohet.
Pararendësit e prodhuar në BE, ose në vendet e përjashtuara në pikën 1 të Aneksit III të Rregullores CBAM, llogariten me zero emetime të integruara, si direkte ashtu edhe indirekte.
Pse fabrikat e çelikut dhe të aluminit e matin prapë rrymën
Sipas rregullave të sotme, një prodhues çeliku ose alumini jashtë BE-së nuk paguan asgjë për energjinë elektrike. Prapëseprapë ka tri arsye për ta mbajtur shifrën e emetimeve indirekte:
- Rregulli mund të zgjerohet. Neni 30 i Rregullores CBAM e obligon Komisionin të vlerësojë nëse CBAM duhet të shtrihet edhe te emetimet indirekte të mallrave të Aneksit II. Deri në nëntor 2026 nuk është miratuar një zgjerim i tillë. Nëse miratohet, fabrika që i ka tashmë të matura dhe të ndara sipas mallit të dhënat e rrymës nuk nis nga zero.
- Blerësi juaj raporton totalin. Një klient në BE që raporton Scope 3 (emetimet e tjera në zinxhirin e vlerës) ose kërkon gjurmën e karbonit të produktit e do edhe pjesën e energjisë elektrike, edhe kur kjo pjesë nuk paguhet në CBAM.
- Energjia elektrike hyn në bilancin energjetik. Udhëzimi i Komisionit për hekurin dhe çelikun shënon se rryma mund të konsumohet dhe të regjistrohet për nevoja operative dhe për bilancin energjetik, edhe kur nuk hyn në emetimet e integruara.
Rrjetet e Ballkanit mbështeten shumë te qymyri. Prandaj kjo është pyetja më e ndjeshme e CBAM në rajon.
Për rrymën nga rrjeti, vlera standarde është faktori i emetimit që Komisioni cakton për rrjetin e vendit të prodhimit. Ky faktor publikohet në Aneksin II të Rregullores Zbatuese (BE) 2025/2621 dhe bazohet në të dhënat e Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë. Faktorin real të një centrali të caktuar fabrika mund ta përdorë vetëm nëse është e lidhur drejtpërdrejt me të ose ka marrëveshje për blerje energjie (PPA), dhe nëse emetimet e centralit monitorohen e verifikohen sipas të njëjtave rregulla. Kur rryma vjen nga disa burime, faktori është mesatare e ponderuar.
Në Ballkanin Perëndimor ka rrjete që mbështeten kryesisht te hidrocentralet dhe rrjete që mbështeten kryesisht te linjiti. I njëjti kWh mbart emetime shumë të ndryshme, varësisht nga vendi ku është blerë. Te një fabrikë çimentoje ose plehrash, ky ndryshim shkon drejt e në koston e certifikatave. Te një fabrikë çeliku, ai del në çdo shifër Scope 2 dhe në çdo gjurmë karboni të produktit që kërkojnë blerësit. Në inventarin demo të çelikut djathtas, energjia elektrike e blerë përbën 83% të totalit.
- Faktori standard i rrjetit: sipas vendit të prodhimit, Aneksi II i aktit për vlerat standarde
- Faktori real: vetëm me linjë direkte ose marrëveshje për blerje energjie, me të dhëna të verifikuara
- Garancitë e origjinës: nuk pranohen
Sa emetime nga rryma supozon Komisioni në secilin vend.
Në vlerat standarde (default) që publikon Komisioni Evropian, çdo mall ka një kolonë për emetimet direkte dhe një për ato indirekte. Te çimentoja dhe plehrat kolona indirekte ka vlerë. Te hekuri dhe çeliku shkruan N/A. Vlerat janë në tCO₂e për ton mall, pa shtesën mbi vlerat standarde.
Direkte · indirekte · gjithsej, disa mallra të zgjedhur
RZ (BE) 2026/1740| Malli (CN) | Tabela e vendit | Direkte | Indirekte | Gjithsej |
|---|---|---|---|---|
| Çimento portland gri (2523 29 00) | Shqipëria | 0.900 | 0.030 | 0.930 |
| Çimento portland gri (2523 29 00) | Bosnja dhe Hercegovina | 0.880 | 0.100 | 0.980 |
| Çimento portland gri (2523 29 00) | Maqedonia e Veriut | 0.870 | 0.090 | 0.960 |
| Çimento portland gri (2523 29 00) | Vendet dhe territoret e tjera | 1.360 | 0.080 | 1.440 |
| Nitrat amoniumi (3102 30 90) | Bosnja dhe Hercegovina | 2.520 | 0.150 | 2.670 |
| Shufra armature (7214 20 00) | Bosnja dhe Hercegovina | 2.340 | N/A | 2.340 |
SEE indirekte: raportohet, nuk paguhet.
Në modulin CBAM, çdo mall ka tri shifra krah për krah: emetimet specifike të integruara (SEE, për ton produkt) direkte, SEE indirekte dhe vlerën që paguhet, të cilën e deklaron deklaruesi i importuesit tuaj. Te një mall hekuri ose çeliku, vlera që paguhet është e barabartë me vlerën direkte. Vlera indirekte mban shënimin raportohet, nuk paguhet. Kështu askush nuk e merr si pjesë të faturës, por as nuk humbet.
Hapni mallin dhe gjurmimi i llogaritjes ju tregon emetimet indirekte që i takojnë mallit, pjesën që erdhi përmes pararendësve dhe faktorin e rrjetit që u zgjodh sipas vendit të instalimit.
- Emetimet indirekte që i takojnë çdo malli, me pjesën e pararendësve në rresht të veçantë
- Faktori i rrjetit zgjidhet sipas vendit të instalimit
- Raporti i emetimeve të operatorit në Excel, në formatin zyrtar të 2026
SEE indirekte 0.072 · raportohet, nuk paguhet
SEE që paguhet 2.622 tCO₂e/t
Si llogaritet pjesa indirekte për një mall
Kontrolloni Aneksin II
Matni rrymën
Zgjidhni faktorin
Ndani dhe pjesëtoni
Pyetjet më të shpeshta
Çfarë janë emetimet indirekte në CBAM?
Janë emetimet nga prodhimi i energjisë elektrike që përdoret në proceset e prodhimit të një malli, kudo që të jetë prodhuar ajo energji. Nxehtësia dhe ftohja, edhe kur i blini nga jashtë, në CBAM janë emetime direkte.
A përfshihen emetimet indirekte për çelikun në CBAM?
Jo. Mallrat e hekurit dhe çelikut janë në Aneksin II të Rregullores (BE) 2023/956, prandaj në fazën e plotë numërohen vetëm emetimet direkte. Përjashtim bën minerali i sinterizuar (CN 2601 12 00). Emetimet e tij indirekte përfshihen dhe kalojnë te mallrat e çelikut që prodhohen prej tij.
Cilat mallra CBAM i përfshijnë emetimet indirekte?
Çimentoja, plehrat dhe minerali i sinterizuar. Këto mallra janë në Aneksin I të Rregullores CBAM, por jo në Aneksin II. Për aluminin, hidrogjenin dhe shumicën e mallrave të hekurit dhe çelikut numërohen vetëm emetimet direkte. Energjia elektrike e importuar si mall deklarohet vetëm me emetimet direkte.
Cilin faktor emetimi përdor CBAM për energjinë elektrike?
Për rrymën nga rrjeti përdoret faktori standard i vendit të prodhimit, sipas Aneksit II të Rregullores Zbatuese (BE) 2025/2621. Faktori real i një centrali të caktuar lejohet vetëm me lidhje direkte ose marrëveshje për blerje energjie, dhe vetëm kur emetimet e atij centrali monitorohen dhe verifikohen. Garancitë e origjinës dhe certifikatat e gjelbra nuk pranohen.
A trajtoheshin ndryshe emetimet indirekte në periudhën kalimtare?
Po. Nga tetori 2023 deri në dhjetor 2025 emetimet indirekte duheshin raportuar për çdo mall CBAM. Nga 1 janar 2026 ato numërohen vetëm për mallrat jashtë Aneksit II.
A duhet një eksportues çeliku t’i llogarisë ende emetimet indirekte?
Ia vlen t’i mbajë. Neni 30 i Rregullores CBAM i kërkon Komisionit të vlerësojë zgjerimin e CBAM te emetimet indirekte të mallrave të Aneksit II. Gjithashtu, blerësit në BE e kërkojnë pjesën e energjisë elektrike të gjurmës suaj të karbonit për raportimin e tyre. Karbon360 e mban këtë shifër të dukshme për çdo mall dhe e shënon “raportohet, nuk paguhet”.
- Komisioni Evropian — legjislacioni dhe udhëzimet për CBAM
- Udhëzimi nr. 3 i Komisionit — metodat CBAM për llogaritjen e emetimeve të integruara në mallra (14 gusht 2026)
- Udhëzimi nr. 5d i Komisionit — udhëzimi sektorial për hekurin dhe çelikun
- Rregullorja (BE) 2023/956 për krijimin e CBAM (EUR-Lex)
- Rregullorja Zbatuese (BE) 2025/2547, akti i metodologjisë (EUR-Lex)
- Rregullorja Zbatuese (BE) 2025/2621 për vlerat standarde (EUR-Lex)
Mbajeni shifrën indirekte, edhe aty ku sot nuk e paguan askush.
Karbon360 i llogarit emetimet e integruara direkte dhe indirekte për çdo mall, nga rryma e matur dhe faktori i vendit ku ndodhet fabrika. Platforma ju tregon edhe cila pjesë paguhet.