CBAM në 2026–2027: çfarë ndryshon në praktikë për eksportuesit e Ballkanit
Datat, rregulli i 50 tonëve dhe çfarë do t’ju kërkojnë klientët në BE në secilën fazë.
Katër data nga sot deri te deklarata e parë.
Nis faza e plotë e CBAM.
Importuesit në BE të mallrave që i nënshtrohen CBAM-it duhet të kenë autorizim dhe duhet të ndjekin emetimet e integruara të mallrave që importojnë.
Viti i mbledhjes së të dhënave
Importuesit mbledhin nga furnitorët të dhëna emetimesh për çdo fabrikë veç e veç, për gjithçka që importojnë këtë vit. Tani ju vijnë pyetësorët.
Nis shitja e certifikatave
Fillon shitja e certifikatave CBAM për emetimet e integruara në importet e 2026. Çmimi i tyre ndjek çmimin e EU ETS.
Deklarata e parë vjetore
Afati i deklaratës vjetore CBAM për vitin 2026. Importuesi dorëzon certifikata sa emetimet e integruara që ka deklaruar.
Shkurt e shqip
CBAM, Mekanizmi i BE-së për rregullimin e karbonit në kufi, doli nga faza e provës më 1 janar 2026. Periudha kalimtare, kur mjaftonte vetëm raportimi, mbaroi. Tani është në fuqi faza e plotë e CBAM. Kalimin e zbut Rregullorja Omnibus e tetorit 2025: ajo e shtyu blerjen e parë të certifikatave për në shkurt 2027 dhe i përjashtoi plotësisht importuesit e vegjël. Për një eksportues çeliku, alumini, çimentoje ose plehrash kimike nga Ballkani Perëndimor, kjo do të thotë një gjë: në 2026 mblidhen të dhënat tuaja, dhe në 2027 ato fillojnë t’u kushtojnë para klientëve tuaj.
Rregulli i 50 tonëve dhe pse nuk duhet të mbështeteni te ai
Rregullorja Omnibus solli një përjashtim sipas sasisë. Importuesi që në një vit importon gjithsej më pak se 50 tonë neto mallra CBAM lirohet plotësisht nga detyrimet e CBAM. Kjo i nxjerr vërtet nga sistemi importuesit e vegjël dhe ata që importojnë rrallë.
Por shikojeni nga ana e eksportuesit. Pragu llogaritet mbi importet e klientit tuaj, jo mbi prodhimin tuaj. Një klient që blen 40 tonë nga ju mund të jetë i përjashtuar këtë vit. Vitin tjetër mund ta kalojë pragun, ose mund ta ketë kaluar tashmë me mallrat që blen nga të tjerë. Çdo blerës serioz në BE që blen metal, çimento ose lëndë për plehra kimike i kalon 50 tonët pa e kuptuar fare. Nëse gatishmërinë e të dhënave e mbështetni te përjashtimi i një klienti, po mbështeteni te diçka që as nuk e shihni, as nuk e kontrolloni.
Çfarë kërkojnë pyetësorët
Kërkesat që u vijnë furnitorëve këtë vit kërkojnë në thelb të njëjtën gjë. Duan emetimet e llogaritura për çdo fabrikë veç e veç: sasinë e prodhimit, konsumin e lëndëve djegëse dhe të rrymës, dhe emetimet e procesit kur ka të tilla. Duan edhe faktorët e emetimit që keni përdorur, si dhe dokumente që verifikuesi mund t’i ndjekë. Të gjitha hollësitë janë në faqen tonë për CBAM. Por ajo që vendos nëse të dhënat tuaja do të përdoren është e thjeshtë: a mund të ndiqet çdo shifër deri te burimi. Për një shifër pa burim të dokumentuar, verifikuesi i klientit do të përdorë vlerën standarde.
Pse ju dëmtojnë vlerat standarde: kur mungojnë të dhënat reale, importuesit përdorin vlerat standarde (default) që publikon Komisioni Evropian. Këto vlera janë vendosur qëllimisht të larta. Ato i bëjnë mallrat tuaja të duken më të ndotura me karbon se ç’janë, dhe nga shkurti 2027 edhe më të shtrenjta. Kur dy furnitorë ofrojnë të njëjtin produkt, importuesi paguan më pak te ai që i jep të dhëna reale e të besueshme.
Çfarë të bëni në muajt që mbeten nga 2026
- Filloni tani të dhënat mujore. Certifikatat e 2027 paguhen sipas emetimeve të 2026. Për çdo muaj pa të dhëna të rregullta për energjinë dhe prodhimin, klienti juaj përdor vlera standarde.
- Krahasojini me faturat. Verifikimin e kalojnë të dhënat që përputhen me dokumentet: faturat e rrymës, blerjet e lëndëve djegëse dhe librat e prodhimit.
- Dokumentoni faktorët e emetimit. Cilët faktorë, nga cili burim dhe cili version. “I morëm nga një faqe interneti” nuk është përgjigje që verifikuesi e pranon.
- Përgjigjuni mirë që në kërkesën e parë. Këtë vit importuesit po i bëjnë listat e furnitorëve. Ata që japin përgjigje të besueshme në 2026, në 2027 do të jenë zgjedhja e natyrshme.
Burimet: Rregullorja (BE) 2023/956 (CBAM), e ndryshuar me Rregulloren Omnibus për CBAM, miratuar më 8 tetor 2025. Ky artikull përmbledh rregullat siç ishin në gusht 2026 dhe nuk është këshillë ligjore. Punoni gjithmonë sipas kërkesës konkrete të klientit tuaj.
Ku jeni ju sot?
Merrni një vlerësim të përafërt të gjurmës së karbonit dhe listën e dokumenteve që ju duhen për një kërkesë CBAM. Falas, për rreth pesë minuta.
Një email në muaj me ndryshimet
Kërkesat për CBAM, CSRD dhe kreditë e gjelbra ndryshojnë vazhdimisht. Ne i ndjekim, që ju të mos merreni me to.
Filloni të dhënat e 2026 para se t’ju vijë pyetësori.
Të dhëna mujore për energjinë dhe prodhimin, faktorë të dokumentuar dhe llogaritja pas çdo shifre. Këto të dhëna verifikuesi i klientit i mban, nuk i zëvendëson me vlera standarde.