Vlerat standarde CBAM apo të dhënat reale: pse ia vlen të keni të dhëna për çdo fabrikë
Vlerat standarde (default) CBAM janë shifrat që përdor importuesi në BE kur eksportuesi nuk i jep dot të dhëna reale të emetimeve. Komisioni Evropian i ka vendosur me qëllim lart. Prandaj dallimi mes vlerës standarde dhe shifrës reale nuk është vetëm çështje raportimi. Është çështje parash.
Si ndikojnë vlerat standarde CBAM në kosto
Në Mekanizmin e BE-së për rregullimin e karbonit në kufi (CBAM), deklaruesi është importuesi, dhe paguan importuesi. Nga 1 janari 2026 CBAM-i është në fazën e plotë. Importuesit që kalojnë pragun prej 50 tonësh në vit, të vendosur me thjeshtimin e vitit 2025, duhet të llogarisin emetimet e integruara në mallrat CBAM, d.m.th. CO₂ që lëshohet gjatë prodhimit të mallit. Nga shkurti 2027 duhet të blejnë edhe certifikata për to. Sa më e lartë shifra e deklaruar, aq më e lartë kostoja, dhe importuesi e sheh shpejt cilët furnitorë ia rrisin.
Shtesa mbi vlerat standarde: 10%, 20%, 30%
Nga 2026 vlerat standarde nuk janë thjesht mesatare. Komisioni i cakton për çdo produkt dhe për çdo vend origjine, dhe mbi to vendos një shtesë: 10% në 2026, 20% në 2027 dhe 30% nga 2028 e tutje. Qëllimi është i qartë. Vlera standarde duhet të jetë zgjidhja e shtrenjtë, dhe sa më gjatë të mbeteni te ajo, aq më shumë ju kushton.
Shembull: konstruksionet e aluminit nga Bosnja dhe Hercegovina (CN 7610, kodi që përfshin dyert dhe dritaret). Vlera standarde bazë e publikuar është 3.721 tCO2e për ton. Kur importuesi nuk ka të dhëna nga fabrika, deklaron 4.093 në 2026, 4.465 në 2027 dhe 4.837 nga 2028. Shifra reale e emetimeve direkte e një prodhuesi dritaresh është shumë më e vogël. Prerja, saldimi dhe përpunimi përfundimtar mbeten jashtë kufirit të CBAM, ndërsa profilet e blera nga një furnitor në BE llogariten me zero.
| Viti | Shtesa mbi vlerën standarde | Vlera standarde që deklarohet, CN 7610 nga Bosnja dhe Hercegovina (tCO2e/t) |
|---|---|---|
| Bazë | — | 3.721 |
| 2026 | 10% | 4.093 |
| 2027 | 20% | 4.465 |
| 2028 e tutje | 30% | 4.837 |
Importuesit i duhen të dhënat tuaja të emetimeve. Pa shifra reale nga fabrika, ai përdor vlerën standarde me shtesë dhe paguan për çdo ton të dallimit. Kur dy furnitorë ofrojnë të njëjtin çmim, më i lirë për importuesin del ai që ka shifra reale të verifikuara. E gjithë logjika tregtare e CBAM qëndron në këtë kalendar shtesash.
Si duhet të jenë të dhënat reale
Të dhënat reale janë të dhëna për çdo fabrikë veç e veç, jo mesatare e kompanisë: emetimet e fabrikës që i prodhoi mallrat, për periudhën përkatëse, të pjesëtuara me sasinë që prodhoi. Në praktikë, emetimet e procesit dhe djegia e lëndëve djegëse mbahen si zëra të veçantë, shtohet rryma e blerë dhe sasia e prodhuar regjistrohet çdo muaj.
- Regjistroni çdo instalim prodhimi (në gjuhën e CBAM: fabrikën ose impiantin ku prodhohet malli) si objekt më vete, edhe kur dy janë në të njëjtën adresë.
- Lëndët djegëse që digjen në furrë shënojini te djegia, ndërsa emetimet nga kimia e prodhimit te emetimet e procesit.
- Regjistroni prodhimin në tonë çdo muaj, jo një herë në vit.
- Ruani faturat, leximet e matësve dhe regjistrat e prodhimit, sepse verifikuesi i importuesit do t’i kërkojë.
Pse ka rëndësi metoda e prodhimit
Dy fabrika që bëjnë të njëjtin produkt me metoda të ndryshme kanë shifra vërtet të ndryshme. Furra me hark elektrik dhe furra e lartë nuk krahasohen dot, dhe vlera standarde këtë dallim nuk e sheh. Të dhënat reale e shohin.
Çfarë të bëni këtë tremujor
Pyesni importuesin çfarë i duhet dhe deri kur. Pastaj ndërtoni inventarin në mënyrë që çdo shifër të ndiqet deri te një dokument. Përkufizimet i gjeni te mekanizmi i BE-së për rregullimin e karbonit në kufi. Për vetë raportin lexoni çfarë hyn në një raport CBAM, ndërsa për regjistrimet e Scope 1 lexoni emetimet Scope 1 nga lëndët djegëse dhe proceset.
Jepini importuesit një shifër reale, jo vlerën standarde.
Regjistrime për çdo fabrikë veç e veç: emetimet e procesit, djegia dhe prodhimi të ndara, dhe çdo shifër me dokumentin pas.