CBAM për ferronikelin, ferrokromin dhe ferromanganin: mall CBAM dhe pararendës në të njëjtën kohë.
Ferromangani, ferrokromi dhe ferronikeli janë mallra CBAM të sektorit të hekurit dhe çelikut. Kur i blen, importuesi në BE deklaron emetimet e tyre të integruara, d.m.th. CO₂ që lëshohet gjatë prodhimit të lidhjes. Edhe çeliktorja që i shkrin në çelik të papërpunuar i merr këto emetime në mallrat e veta, si pararendës. Në të dyja rastet, shifra fillon te furra ku prodhohet ferrolidhja.
Publikuar më 4 nëntor 2026 · Sipas Udhëzuesit nr. 5d të Komisionit, të 14 gushtit 2026, dhe RZ (BE) 2026/1740
Ferrolidhjet blihen në sasi të vogla, por shkrihen në sasi të mëdha çeliku. Emetimet e tyre të integruara shkojnë bashkë me lidhjen në çdo ton çeliku ku ajo përfundon.
Cilat ferrolidhje i nënshtrohen CBAM-it.
Ferrolidhjet në Aneksin I të Rregullores CBAM
Ferrolidhjet janë në pozicionin tarifor CN 7202, brenda sektorit të hekurit dhe çelikut në Aneksin I të Rregullores (BE) 2023/956. Kodi CN është kodi tarifor doganor i BE-së me 8 shifra. Vetëm tri grupe lidhjesh i nënshtrohen CBAM-it:
| Kodi CN | Malli | Kategoria e mallrave |
|---|---|---|
| 7202 11 · 7202 19 | Ferromangan (mbi 2% karbon, dhe deri në 2%) | FeMn |
| 7202 41 · 7202 49 | Ferrokrom (mbi 4% karbon, dhe deri në 4%) | FeCr |
| 7202 60 00 | Ferronikel | FeNi |
Ferrolidhjet e tjera janë jashtë CBAM, ndër to ferrosiliciumi, ferrosilikomangani, ferrosilikokromi, ferromolibdeni, ferrotungsteni dhe ferrosilikotungsteni. Giza me nikel (nickel pig iron) me mbi 10% nikel trajtohet si prodhim ferronikeli. Me më pak se 10% nikel, ajo hyn te giza.
Çfarë përfshihet në kufirin e sistemit të një fabrike ferrolidhjesh
Pika 3.12 e Aneksit I të aktit të metodologjisë përcakton kufirin e sistemit (çfarë hyn në llogaritje) për prodhimin e FeMn, FeCr dhe FeNi. Emetimet direkte përfshijnë:
- CO₂ nga të gjitha lëndët djegëse, qoftë kur përdoren për energji, qoftë si reduktues, p.sh. koksi që futet në furrë;
- CO₂ nga lëndët e procesit, si guri gëlqeror, dhe nga pastrimi i gazrave të tymit;
- CO₂ nga harxhimi i elektrodave ose i pastës së elektrodave;
- karbonin që mbetet në lidhje, në skorje ose në mbetje, që llogaritet me bilanc mase.
Udhëzuesi i Komisionit për hekurin dhe çelikun rendit hapat që janë brenda kufirit: trajtimin dhe përgatitjen e lëndëve të para (peleta dhe sinter për FeMn dhe FeCr; kalcinimi dhe parareduktimi në furrë rrotulluese për FeNi), vetë furrën me hark elektrik, dekarburimin dhe metalurgjinë dytësore kur nevojiten, derdhjen, thërrmimin dhe granulimin, si dhe pajisjet për kontrollin e emetimeve.
Ferrolidhjet si pararendës në zinxhirin e çelikut
Pararendës quhen lëndët hyrëse që janë vetë mallra CBAM. Akti i metodologjisë nuk përcakton pararendës për vetë prodhimin e ferrolidhjeve. Udhëzuesi i Komisionit shton xeherorin e sinterizuar, kur përdoret. Më tej në zinxhir, ferrolidhjet janë pararendës për pothuajse çdo kategori çeliku:
- Giza dhe DRI (hekuri i reduktuar drejtpërdrejt), bashkë me hidrogjenin, xeherorin e sinterizuar dhe gizë ose DRI tjetër;
- Çeliku i papërpunuar (CN 7206, 7207, 7218, 7224), nga konvertori me oksigjen ose nga furra me hark elektrik, bashkë me gizën, DRI-në dhe çelikun e papërpunuar që blihet;
- Produktet prej hekuri ose çeliku, bashkë me çelikun e papërpunuar dhe produkte të tjera prej hekuri ose çeliku.
Çeliktorja që do të përdorë të dhëna reale për ferrolidhjen që shkrin duhet t’i marrë nga një raport verifikimi. Raportin e lëshon një verifikues i akredituar dhe ai duhet të mbulojë vitin kur është prodhuar lidhja. Pa këtë raport, çeliktorja përdor vlerën standarde të vendit ku është prodhuar lidhja, me shtesën e vitit. Nëse vendi nuk dihet, përdor vlerën e Aneksit IV. Vlerat standarde dhe të dhënat reale mund të përzihen ngarkesë pas ngarkese, dhe ndarja shënohet në raportin e emetimeve të operatorit.
Çfarë duhet të japë prodhuesi i ferrolidhjeve
Blerësi mund të jetë importues në BE ose çeliktore që e përdor lidhjen si pararendës. Në të dyja rastet kërkesa është e njëjtë: shifra të verifikuara për çdo proces prodhimi dhe për çdo vit raportimi.
- instalimi (në gjuhën e CBAM: fabrika ku prodhohet malli) dhe procesi i prodhimit, me kodin CN të çdo lidhjeje dhe tonët e prodhuar;
- emetimet specifike direkte të integruara në tCO₂e për ton, me emetimet indirekte të shënuara “nuk zbatohet”;
- emetimet e integruara të xeherorit të sinterizuar, nëse blihet dhe përdoret;
- lejet falas të emetimit që i takojnë çdo toni lidhje (specific embedded free allocation), që deklaruesi i zbret para se të blejë certifikata;
- çdo çmim karboni që është paguar realisht në vendin e prodhimit, nëse kërkohet zbritja e tij;
- raportin e emetimeve të operatorit (operatori është prodhuesi që e drejton fabrikën) në shabllonin e Komisionit dhe raportin e verifikuesit për atë vit.
Vlerat standarde për ferrolidhjet në tabelat e vendeve të Ballkanit Perëndimor.
Këto vlera i deklaron importuesi ose çeliktorja kur fabrika nuk jep të dhëna të verifikuara. Vlerat janë në tCO₂e për ton mall, para shtesës prej 10% në 2026, 20% në 2027 dhe 30% nga 2028.
Emetimet specifike të integruara, vetëm direkte
RZ (BE) 2026/1740| Kodi CN | Malli | Shqipëria | Maqedonia e Veriut | Mali i Zi | Vendet dhe territoret e tjera | Aneksi IV (origjina e panjohur) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 7202 11 | Ferromangan, > 2% C | - | 1.690 | 1.690 | 1.690 | 1.690 |
| 7202 19 | Ferromangan, ≤ 2% C | - | - | - | 5.590 | 5.590 |
| 7202 41 | Ferrokrom, > 4% C | 2.350 | 2.350 | 2.350 | 2.350 | 2.350 |
| 7202 49 | Ferrokrom, ≤ 4% C | - | - | - | 2.870 | 2.870 |
| 7202 60 00 | Ferronikel | - | 3.480 | 3.480 | 4.014 | 6.150 |
Për një fabrikë ferronikeli, vlera standarde nuk është shifër asnjanëse.
Për ferronikelin vlera standarde rritet sa më pak e sigurt të jetë origjina. Në tabelat e Maqedonisë së Veriut dhe të Malit të Zi është 3.480 tCO₂e për ton, në tabelën e vendeve dhe territoreve të tjera 4.014, ndërsa në Aneksin IV, kur origjina nuk dihet, 6.150. Mbi këtë vjen shtesa: 10%, 20% dhe nga 2028 30%.
Çeliktorja që nuk e di nga vjen ferronikeli i saj merr vlerën më të lartë. Ajo që ka raportin e verifikuar të fabrikës së lidhjes përdor shifrën reale të asaj fabrike. Për prodhuesin e lidhjes, raporti i verifikuar është ai që e pengon klientin ta llogarisë produktin e tij me rastin më të keq në deklaratat e veta.
- Për çdo pararendës shënohet vendi i prodhimit
- Vlerat standarde të Komisionit janë në platformë për atë që ende nuk matet
- Kontrolli i plotësisë shënon çdo pararendës që ka mbetur me vlerën për origjinë të panjohur
Nga të dhënat e furrës te një shifër e verifikuar për ferrolidhjen
Renditni mallrat
Përcaktoni kufirin
Shënoni çdo muaj
Raportoni dhe verifikoni
Një fabrikë, të gjitha mallrat, dhe zinxhiri i pararendësve para syve.
Në modulin CBAM të Karbon360 regjistroni fabrikën, proceset e saj të prodhimit dhe çdo mall me kodin CN. Platforma llogarit emetimet specifike të integruara për çdo mall nga të dhënat mujore. Për çdo pararendës ruan vendin e origjinës dhe nëse vlera është reale apo standarde. Në fund merrni tabelën Excel të raportit të emetimeve të operatorit në formatin zyrtar të 2026 dhe një PDF me llogaritjen e plotë për verifikuesin.
Fabrikat e ferrolidhjeve janë të pakta dhe secila punon ndryshe. Prandaj fillojmë me një takim: ju na përshkruani furrat, reduktuesit dhe produktet, dhe ne ju tregojmë si regjistrohen si procese e mallra, para se të abonoheni.
- Emetimet specifike të integruara për çdo kod CN, me llogaritjen e plotë
- Pararendësit me origjinën dhe me shënimin real ose standard
- Tabela Excel e raportit të emetimeve të operatorit dhe PDF me llogaritjen
Pyetjet më të shpeshta
A i nënshtrohet ferronikeli CBAM-it?
Po. Ferronikeli (CN 7202 60 00) është mall CBAM i sektorit të hekurit dhe çelikut, në kategorinë FeNi. Emetimet e tij të integruara deklarohen kur importohet në BE dhe u shtohen mallrave të çelikut ku përdoret.
A përfshihen ferrosiliciumi dhe ferrosilikomangani?
Jo. CBAM-it i nënshtrohen vetëm ferromangani (7202 1), ferrokromi (7202 4) dhe ferronikeli (7202 6). Ferrosiliciumi, ferrosilikomangani, ferrosilikokromi, ferromolibdeni dhe ferrotungsteni janë ndër ferrolidhjet jashtë CBAM.
A llogaritet rryma në emetimet CBAM të ferrolidhjeve?
Jo. Ferrolidhjet janë në Aneksin II të Rregullores CBAM, prandaj në fazën e plotë llogariten vetëm emetimet direkte. Në periudhën kalimtare rryma duhej raportuar, dhe ia vlen ta regjistroni edhe sot, sepse blerësit e kërkojnë për gjurmën e tyre të karbonit.
Çfarë është pararendësi në CBAM?
Një lëndë hyrëse e renditur në Aneksin I të Rregullores CBAM, që harxhohet për të prodhuar një mall tjetër CBAM. Emetimet e saj të integruara i shtohen mallit të përbërë. Ferrolidhjet janë pararendës të gizës, DRI-së, çelikut të papërpunuar dhe produkteve prej hekuri ose çeliku.
Çfarë ndodh kur çeliktorja nuk merr të dhëna nga furnitori i ferrolidhjes?
Përdor vlerën standarde të vendit ku është prodhuar lidhja, me shtesën e vitit. Nëse nuk e di vendin, duhet të përdorë vlerën standarde më të lartë në Aneksin IV: për ferronikelin 6.150 tCO₂e për ton, para shtesës.
- Commission Guidance No. 5d — Sector-specific guidance on iron and steel (14 August 2026)
- Komisioni Evropian: legjislacioni dhe udhëzuesit për CBAM (skedari i vlerave standarde)
- Rregullorja (BE) 2023/956 për vendosjen e CBAM (EUR-Lex)
- Rregullorja Zbatuese (BE) 2025/2547, akti i metodologjisë (EUR-Lex)
- Rregullorja Zbatuese (BE) 2025/2621 për vlerat standarde (EUR-Lex)
Mos lejoni që lidhja juaj të llogaritet me vlerën e rastit më të keq.
Një shifër e verifikuar për çdo kod CN, zinxhiri i pararendësve i shënuar dhe një raport i emetimeve të operatorit që e përdorin blerësit dhe çeliktoret e tyre. Na tregoni si punojnë furrat tuaja dhe ne ju tregojmë si konfigurohet platforma.