ISO 14064: tri pjesët, gjashtë kategoritë dhe çfarë do të thotë në të vërtetë “certifikimi”.
ISO 14064 është seria e standardeve ISO për llogaritjen, raportimin dhe verifikimin e emetimeve të gazrave serrë. ISO 14064-1:2018 mbulon inventarin e emetimeve të një organizate. ISO 14064-2:2019 mbulon projektet që ulin emetimet ose rrisin largimet e gazrave serrë nga atmosfera. ISO 14064-3:2019 përcakton si verifikohen dhe validohen deklaratat për gazrat serrë. Askush nuk lëshon certifikatë ISO për një inventar. Ajo që merr kompania është një deklaratë verifikimi nga një organ i pavarur, mundësisht i akredituar sipas ISO 14065.
Publikuar më 6 nëntor 2026 · Statusi i secilit standard sipas iso.org në atë datë
ISO nuk certifikon askënd. Një inventar ISO 14064 është “i certifikuar” vetëm në kuptimin që e ka verifikuar një organ i pavarur.
Çfarë mbulon secila pjesë e ISO 14064.
ISO 14064-1:2018: inventari i emetimeve të organizatës
ISO 14064-1 përcakton parimet dhe kërkesat në nivel organizate për llogaritjen dhe raportimin e emetimeve dhe largimeve të gazrave serrë. Mbulon hartimin, ndërtimin, menaxhimin, raportimin dhe verifikimin e inventarit GHG të organizatës. Kur dikush thotë “ISO 14064” për gjurmën e karbonit të një kompanie, zakonisht e ka fjalën për këtë pjesë.
Teksti aktual është ISO 14064-1:2018, botimi i dytë, i publikuar në dhjetor 2018. Ai zëvendësoi botimin e 2006. ISO e rishikoi dhe e konfirmoi për herë të fundit në 2024, kështu që mbetet në fuqi. Në iso.org statusi i tij tani është “për t’u rishikuar” (to be revised), dhe versioni që do ta zëvendësojë është në fazën e draftit të punës.
Si gjithë seria, ISO 14064-1 është neutral ndaj programeve GHG. Nëse zbatohet një program, p.sh. një skemë e një rregullatori, kërkesat e tij shtohen mbi ato të standardit.
ISO 14064-2:2019: projektet për uljen e emetimeve dhe largimet nga atmosfera
ISO 14064-2 punon në nivel projekti. Mbulon llogaritjen, monitorimin dhe raportimin e aktiviteteve që synojnë të ulin emetimet ose të rrisin largimet: planifikimin e projektit, identifikimin e burimeve, thithësve (sinks) dhe rezervuarëve që lidhen me projektin dhe me skenarin e tij bazë, monitorimin, dokumentimin e rezultateve dhe menaxhimin e cilësisë së të dhënave.
Pjesa 2 i duhet një prodhuesi kur zhvillon një projekt të caktuar dhe do t’i llogarisë uljet e tij kundrejt një skenari bazë, jo kur raporton gjurmën vjetore. Botimi aktual u publikua në prill 2019, u konfirmua në 2024 dhe edhe ai figuron si “për t’u rishikuar”.
ISO 14064-3:2019: verifikimi dhe validimi
ISO 14064-3 përcakton parimet dhe kërkesat për verifikimin dhe validimin e deklaratave për gazrat serrë, qoftë për një organizatë, një projekt apo një produkt. Verifikimi shikon pas: kontrollon një deklaratë për emetime që kanë ndodhur. Validimi vlerëson një deklaratë për të ardhmen, si uljet e parashikuara të një projekti të planifikuar.
Verifikuesi që punon sipas ISO 14064-3 bie dakord me klientin për nivelin e sigurisë, të kufizuar ose të arsyeshme. Pastaj e planifikon punën sipas rrezikut të pasaktësive materiale, teston të dhënat dhe llogaritjet dhe lëshon deklaratën e verifikimit. Botimi aktual është i prillit 2019 dhe në iso.org figuron si i konfirmuar.
ISO 14065:2020: rregullat për verifikuesit
ISO 14065 përcakton parimet dhe kërkesat për organet që validojnë dhe verifikojnë deklarata me informacion mjedisor. Është zbatimi sektorial i ISO/IEC 17029:2019, standardit të përgjithshëm për kompetencën, punën e njëtrajtshme dhe paanshmërinë e organeve të validimit dhe verifikimit. Botimi i tretë u publikua në dhjetor 2020 dhe ISO e konfirmoi në 2026.
ISO 14064-3 përshkruan si bëhet verifikimi. ISO 14065 përshkruan kush mund ta bëjë dhe si duhet të punojë ai organ.
Gjashtë kategoritë e ISO 14064-1:2018 krahasuar me Scope 1, 2 dhe 3 të GHG Protocol.
Botimi i 2018 e zëvendësoi ndarjen e vjetër direkte/indirekte me gjashtë kategori raportimi. Kategoria 1 i përgjigjet Scope 1 (emetimet direkte nga djegia dhe proceset në objektet tuaja) dhe kategoria 2 Scope 2 (emetimet nga energjia që blini). Kategoritë 3 deri në 6 së bashku mbulojnë atë që mbulon Scope 3 (emetimet e tjera në zinxhirin e vlerës), por të grupuara sipas temës dhe jo sipas 15 kategorive të Scope 3.
Kategoritë e ISO 14064-1:2018 dhe GHG Protocol
Përputhja e zakonshme| Kategoria sipas ISO 14064-1:2018 | Ekuivalenti në GHG Protocol | Burimet tipike në një fabrikë |
|---|---|---|
| 1 · Emetimet dhe largimet direkte të gazrave serrë | Scope 1 | Lëndët djegëse në kaldaja, furra, furra pjekjeje, gjeneratorë dhe automjete të kompanisë; emetimet e procesit; rrjedhjet e gazrave ftohës |
| 2 · Emetimet indirekte nga energjia e importuar | Scope 2 | Energjia elektrike, ngrohja, avulli dhe ftohja e blerë |
| 3 · Emetimet indirekte nga transporti | Scope 3: transporti në hyrje dhe në dalje (4, 9), udhëtimet e punës (6), vajtje-ardhjet e punonjësve (7) | Lëndët e para që vijnë, dërgesat që dalin, fluturimet, udhëtimi i stafit për në punë |
| 4 · Emetimet indirekte nga produktet që përdor organizata | Scope 3: mallrat dhe shërbimet e blera (1), mallrat kapitale (2), aktivitetet e lidhura me lëndët djegëse dhe energjinë (3), mbetjet (5), asetet e marra me qira në hyrje të zinxhirit (8) | Çeliku, skrapi, kimikatet, ambalazhi, makineritë, emetimet nga nxjerrja dhe prodhimi i lëndëve djegëse dhe i rrymës, trajtimi i mbetjeve |
| 5 · Emetimet indirekte nga përdorimi i produkteve të organizatës | Scope 3: përdorimi i produkteve të shitura (11), fundi i jetës së produkteve të shitura (12) dhe kategori të tjera të lidhura në dalje të zinxhirit | Energjia që harxhon produkti juaj gjatë përdorimit, asgjësimi ose riciklimi në fund të jetës |
| 6 · Emetimet indirekte nga burime të tjera | Çdo gjë që nuk e mbulojnë kategoritë 1 deri në 5 | Burime specifike për organizatën që nuk futen askund tjetër |
Dy standarde, pothuajse i njëjti inventar.
Ku ndryshojnë ISO 14064-1 dhe GHG Protocol
GHG Protocol Corporate Standard dhe ISO 14064-1 kanë të njëjtat themele: kufirin organizativ, vitin bazë, metoda të dokumentuara dhe një raport. Në praktikë, një inventar i ndërtuar si duhet sipas njërit zakonisht mund të paraqitet edhe sipas tjetrit. Dallimet që kanë rëndësi:
- Struktura. GHG Protocol përdor tri Scope. ISO 14064-1:2018 përdor gjashtë kategori.
- Emetimet indirekte. GHG Protocol Corporate Standard kërkon Scope 1 dhe Scope 2 dhe e lë Scope 3 opsional. ISO 14064-1 kërkon që organizata të vendosë, me kritere të dokumentuara, cilat emetime indirekte janë të rëndësishme, dhe pastaj t’i llogarisë e t’i raportojë ato.
- Largimet. ISO 14064-1 përfshin emetimet dhe largimet në të njëjtin inventar, që nga kategoria 1.
- Verifikimi. Seria ISO ka standardin e vet të verifikimit në pjesën 3 dhe standardin e vet për verifikuesit, ISO 14065. GHG Protocol nuk verifikon dhe nuk akrediton askënd.
Disa skema i pranojnë të dyja. EcoVadis Carbon Rating, për shembull, është ndërtuar mbi GHG Protocol dhe pranon edhe raportimin sipas ISO 14064, siç e shpjegojmë te si i pikëzon EcoVadis pyetjet për karbonin.
GHG Protocol dhe ISO po i bashkojnë standardet e tyre për kompanitë
Në shtator 2025, GHG Protocol dhe ISO njoftuan një partneritet për të hartuar bashkë standardet për llogaritjen e gazrave serrë. Për kompanitë, puna përfshin ISO 14064-1 bashkë me GHG Protocol Corporate Standard, Scope 2 Guidance dhe Scope 3 Standard.
Sipas planit të GHG Protocol për zhvillimin e standardit, të 29 korrikut 2026, rezultati do të jetë një standard i vetëm i konsoliduar për kompanitë, që pritet të publikohet bashkërisht dhe me markën e përbashkët me ISO. Plani parashikon konsultim publik për draftin e plotë në tremujorin e dytë të 2027 dhe publikimin e standardit përfundimtar në tremujorin e katërt të 2028. Deri atëherë, në përdorim mbeten ISO 14064-1:2018 dhe standardet aktuale të GHG Protocol.
Çfarë do të thotë në të vërtetë “certifikimi ISO 14064”.
Verifikim, jo certifikim
ISO harton standarde. Nuk certifikon organizata dhe nuk lëshon certifikata, dhe asnjë kompani nuk mund të certifikohet nga ISO. Për deklaratat për gazrat serrë, fjala e saktë është verifikim: një organ i pavarur e kontrollon deklaratën tuaj kundrejt ISO 14064-1, me metodën e ISO 14064-3, dhe lëshon një deklaratë verifikimi që thotë çfarë kontrolloi dhe me çfarë niveli sigurie.
Kur një klient ose bankë kërkon “certifikim ISO 14064”, zakonisht kërkon këtë deklaratë, të lëshuar nga një organ që një organ kombëtar akreditimi e ka akredituar sipas ISO 14065. Akreditimi është njohja formale që verifikuesi punon sipas standardit ndërkombëtar. ISO i referohet Global Accreditation Cooperation (Global ACI), që ka marrë përsipër rolet e IAF dhe ILAC, si kuadrit ndërkombëtar për akreditimin e organeve të validimit dhe verifikimit.
Siguri e kufizuar apo e arsyeshme
ISO 14064-3 lejon dy nivele. Siguria e kufizuar mbështetet kryesisht te pyetjet dhe procedurat analitike, dhe përfundimi i saj është negativ: verifikuesi nuk ka hasur asgjë që tregon se deklarata ka pasaktësi materiale. Siguria e arsyeshme kërkon testime më të gjera dhe jep një opinion pozitiv: deklarata është paraqitur drejt. Për nivelin, pragun e materialitetit dhe përdoruesit e synuar bini dakord me verifikuesin që në fillim. Klienti ose programi juaj mund t’i ketë caktuar tashmë.
Si verifikohet një inventar ISO 14064-1
Caktoni kufirin
Llogaritni me dokumente
Shkruani raportin GHG
Caktoni verifikuesin
Si lidhet ISO 14064 me CBAM dhe CSRD.
ISO 14064 dhe CBAM
CBAM nuk përdor ISO 14064. Ka metodën e vet në Rregulloren Zbatuese (BE) 2025/2547, që llogarit emetimet specifike të integruara (CO₂ për ton produkt që lëshohet gjatë prodhimit) për çdo mall, sipas kodit CN (kodi tarifor doganor i BE-së) dhe sipas instalimit, d.m.th. fabrikës ku prodhohet malli. Pra, nuk llogarit gjurmën e karbonit të kompanisë. Ka edhe rregullat e veta të verifikimit: Rregulloren Zbatuese (BE) 2025/2546 për parimet e verifikimit dhe Rregulloren e Deleguar (BE) 2025/2551 për akreditimin dhe verifikimin.
Verifikuesit CBAM mund t’i akreditojnë vetëm organet kombëtare të akreditimit në vendet e BE-së ose të Zonës Ekonomike Evropiane. Organet kombëtare të akreditimit nisën të akreditojnë verifikues CBAM në prill 2026. Raportet e para të verifikimit nga verifikuesit e akredituar dalin nga janari 2027. Një deklaratë verifikimi sipas ISO 14064-3 nuk është raport verifikimi CBAM.
Megjithatë, të dhënat në bazë janë të njëjtat. Të njëjtat fatura të lëndëve djegëse, leximet e matësve të rrymës dhe të dhënat e prodhimit ushqejnë edhe inventarin e kompanisë, edhe raportin e emetimeve të operatorit për CBAM. Nëse i mblidhni një herë, me dokumentet bashkëngjitur, ju shërbejnë për të dyja.
ISO 14064 dhe CSRD / ESRS E1
Kompanitë që raportojnë sipas CSRD (direktiva e BE-së për raportimin e qëndrueshmërisë) publikojnë emetimet bruto Scope 1, Scope 2 dhe Scope 3 sipas ESRS E1. Kërkesa e zbatimit AR 39 e ESRS E1 thotë se kompania duhet të marrë parasysh GHG Protocol Corporate Standard (versioni i 2004) dhe mund të marrë parasysh edhe EN ISO 14064-1:2018. EFRAG ka sqaruar se kompania që zbaton ISO 14064-1 duhet prapë të përmbushë kërkesat e ESRS, p.sh. për kufijtë e raportimit dhe për publikimin e Scope 2 sipas tregut (market-based).
Rregullat po ndryshojnë. Direktiva Omnibus I (BE) 2026/470, në fuqi që nga 18 marsi 2026, e ngushtoi CSRD-në vetëm te kompanitë më të mëdha. Ajo futi edhe mbrojtje për kompanitë me deri në 1,000 punonjës në zinxhirin e tyre të vlerës: standardet e raportimit nuk mund t’u kërkojnë kompanive që raportojnë të marrin prej tyre më shumë se ç’mbulon standardi vullnetar i raportimit. Një version i rishikuar i ESRS, i miratuar nga Komisioni në korrik 2026, do të zbatohet për vitet financiare nga 1 janar 2027, nëse Parlamenti dhe Këshilli nuk kundërshtojnë. Për një furnitor në Ballkanin Perëndimor, CSRD-ja vjen si kërkesë e një klienti për Scope 3, dhe ajo që kërkohet në fakt është një shifër Scope 1 dhe Scope 2 që mund ta mbroni. Këtë rrugë e shpjegon udhëzuesi i CSRD për furnitorët.
Të dhënat, faktorët dhe gjurmimi që i duhen verifikuesit.
Karbon360 e ndërton inventarin GHG sipas GHG Protocol Corporate Standard. Nuk pretendon përputhje me ISO 14064, nuk lëshon certifikata dhe nuk verifikon. Verifikimin e bën një organ i pavarur që e caktoni ju.
Ajo që bën Karbon360 është të ruajë atë që kërkon verifikuesi. Për çdo shifër ruhen fatura ose leximi i matësit nga ka dalë, faktori i emetimit, versioni i faktorit dhe rillogaritja e pavarur në server, në gjurmimin e llogaritjes. Plotësia ndiqet për çdo objekt dhe muaj, dhe versionet ruhen, kështu që inventari që teston verifikuesi është ai që keni raportuar.
Kufiri shënohet në çdo raport. Scope 1 mbulon djegien stacionare, djegien në automjete dhe emetimet e procesit. Scope 2 llogaritet sipas vendndodhjes (location-based), me faktorin e rrjetit të vendit ku ndodhet secili objekt. Scope 3 mbulon udhëtimet e punës dhe vajtje-ardhjet e punonjësve. Në terma të ISO, kjo do të thotë kategoritë 1 dhe 2 dhe një pjesë e kategorisë 3. Nëse klienti ose programi juaj kërkon Scope 2 sipas tregut (market-based) ose kategori të tjera indirekte, planifikojini ato veçmas.
- Dokumenti burimor pas çdo shifre
- Faktori i emetimit, versioni dhe burimi në çdo regjistrim
- Rillogaritja e pavarur në server, që verifikuesi mund ta ndjekë hap pas hapi
- Qasje leximi për verifikuesin, bashkë me raportin
Pyetjet më të shpeshta
Çfarë është ISO 14064?
Një seri standardesh ISO për gazrat serrë. Pjesa 1 mbulon llogaritjen dhe raportimin e emetimeve dhe largimeve të një organizate, pjesa 2 projektet për uljen e emetimeve dhe largimet nga atmosfera, ndërsa pjesa 3 verifikimin dhe validimin e deklaratave për gazrat serrë.
Ku ndryshojnë ISO 14064-1, 14064-2 dhe 14064-3?
ISO 14064-1 është për inventarin vjetor të një organizate. ISO 14064-2 është për një projekt të caktuar që ul emetimet ose rrit largimet kundrejt një skenari bazë. ISO 14064-3 është metoda që përdor verifikuesi ose validuesi për të kontrolluar deklaratat sipas secilës prej tyre, ose deklaratat për një produkt.
A është ende në fuqi ISO 14064-1:2018?
Po. ISO e rishikoi dhe e konfirmoi në 2024, dhe iso.org e liston si të publikuar dhe në fuqi, me një rishikim në vazhdim. Më vete, GHG Protocol dhe ISO planifikojnë një standard të përbashkët për kompanitë, me publikim të parashikuar në tremujorin e katërt të 2028.
Si merret certifikimi ISO 14064?
Në kuptimin e ngushtë, nuk merret: ISO nuk certifikon, dhe inventarët verifikohen, nuk certifikohen. Përgatitni një inventar dhe raport GHG sipas ISO 14064-1. Pastaj caktoni një organ të pavarur verifikimi, mundësisht të akredituar sipas ISO 14065, që ta verifikojë sipas ISO 14064-3. Rezultati është një deklaratë verifikimi me siguri të kufizuar ose të arsyeshme.
Ku ndryshon ISO 14064 nga GHG Protocol?
GHG Protocol raporton në tri Scope, ISO 14064-1:2018 në gjashtë kategori. ISO kërkon një vendim të dokumentuar se cilat emetime indirekte janë të rëndësishme, dhe seria ISO përfshin standarde verifikimi. Të dy mbështeten në të njëjtat parime, dhe dy organizatat tani po hartojnë një standard të përbashkët për kompanitë.
A kërkohet ISO 14064 për CBAM?
Jo. CBAM përdor metodën e vet të llogaritjes, Rregulloren Zbatuese (BE) 2025/2547, dhe verifikuesit e vet të akredituar CBAM. Një deklaratë verifikimi ISO 14064 nuk e zëvendëson raportin e verifikimit CBAM, edhe pse të dhënat në bazë, për lëndët djegëse, rrymën dhe prodhimin, janë të njëjtat.
A ofron Karbon360 certifikim ISO 14064?
Jo. Karbon360 e ndërton inventarin sipas GHG Protocol Corporate Standard dhe ruan dokumentet, faktorët dhe gjurmimin e llogaritjes që i duhen verifikuesit. Nuk pretendon përputhje me ISO 14064 dhe nuk verifikon e nuk certifikon emetime.
- ISO 14064-1:2018 — Specification with guidance at the organization level (iso.org)
- ISO 14064-2:2019 — Specification with guidance at the project level (iso.org)
- ISO 14064-3:2019 — Verification and validation of greenhouse gas statements (iso.org)
- ISO 14065:2020 — Requirements for bodies validating and verifying environmental information (iso.org)
- ISO — Certifikimi (ISO nuk kryen certifikim)
- GHG Protocol — Procesi i përditësimit të standardeve dhe partneriteti me ISO
- GHG Protocol — Consolidated Corporate Standard, Standard Development Plan (29 korrik 2026)
- Komisioni Evropian — Verifikimi CBAM
- Rregullorja Zbatuese (BE) 2025/2547, akti i metodologjisë CBAM (EUR-Lex)
- Direktiva (BE) 2026/470, ndryshimet Omnibus I në CSRD (EUR-Lex)
- EFRAG — Pyetje dhe përgjigje për ESRS E1 AR 39 dhe EN ISO 14064-1:2018
- EFRAG — Komisioni publikon aktin e deleguar për ESRS të rishikuara (3 korrik 2026)
Ndërtojeni inventarin një herë, në mënyrë që verifikuesi ta ndjekë.
Karbon360 i kthen faturat dhe leximet e matësve në një inventar sipas GHG Protocol, me dokumentin, faktorin dhe versionin e tij pas çdo shifre. Verifikuesin e zgjidhni ju.